Türkiye Afet Müdahale Planı İçin Yeni Düzenleme

Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme ile afet ve acil durumlarda ihtiyaç duyulan müdahale kapasitesinin ulusal ve yerel düzeyde planlanması, bu kapasitenin olay bölgesine hızlı, etkin ve koordineli biçimde ulaştırılması ile kullanılmasına ilişkin esaslar belirlendi. Yönetmelikte ayrıca müdahale hizmetlerinden sorumlu ana ve destek çözüm ortakları ile yerel birimlerin görev, yetki ve sorumlulukları düzenlendi.

Yönetmelik; bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları, valilikler, kaymakamlıklar, özel ve özerk kuruluşlar, sivil toplum örgütleri ile gerçek ve tüzel kişileri kapsıyor. Bu kapsamda afet ve acil durumlara müdahalede görev alacak kurumlar arasındaki iş birliği, koordinasyon ve karşılıklı yardımlaşmaya ilişkin usul ve esaslar da hüküm altına alındı.

Türkiye Afet Müdahale Planı hazırlanacak

Düzenlemeye göre, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) koordinasyonunda, ilgili bakanlıklar ve kurumların katılımıyla Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) hazırlanacak. Plan; afet öncesi, afet anı ve sonrasına ilişkin müdahale esaslarını içerecek, görev alacak afet grupları ile koordinasyon birimlerinin sorumluluklarını tanımlayacak. TAMP, Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe girecek ve Resmi Gazete’de yayımlanacak.

Afet ve acil durumlara müdahale faaliyetleri, ulusal düzeyde AFAD ve ana çözüm ortağı kurumlar, yerel düzeyde ise valilik ve kaymakamlıklar bünyesinde oluşturulan afet ve acil durum yönetim merkezleri koordinasyonunda yürütülecek.

Sorumlu bakanlıklar ve kurumlar, AFAD ile iş birliği içinde gerekli hazırlıkları yapmak, yeterli personeli görevlendirmek, eğitmek ve her an hazır bulundurmakla yükümlü olacak. Bu çalışmalar, bakanlıklarda bir bakan yardımcısı veya görevlendirilecek üst düzey yönetici, diğer kurumlarda ise en üst yönetici tarafından yürütülecek.

Acil yardım kaynaklarının kullanımı

Acil yardım ihtiyaçları öncelikle yerel imkânlarla karşılanacak. Yerel kaynakların yetersiz kalması halinde, valiliğin talebi üzerine veya gerekli görülmesi durumunda AFAD tarafından afet ve acil durum faaliyetleri ödeneğinden valilik hesaplarına kaynak aktarılacak.

Kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör ve vatandaşlar, afet ve acil durumlarda talep edilmesi halinde taşıt, araç, makine, ekipman, bina, arazi, gıda, ilaç ve tıbbi malzeme gibi ihtiyaçları, bedeli sonradan ödenmek üzere mevzuat hükümleri çerçevesinde sağlamakla yükümlü olacak.

Afetin meydana geldiği ya da meydana gelme ihtimali bulunan bölgelerdeki en yakın askeri birlikler, seferberlik ve savaş hali dışında, vali veya kaymakamların taleplerini emir beklemeksizin ve gecikmeden yerine getirecek. Acil durumlarda sözlü olarak yapılan talepler daha sonra yazılı hale getirilecek.

BTK, TRT ve AA’nın görevleri

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), destek çözüm ortağı olarak, AFAD veya valilik talebi doğrultusunda afetten etkilenen kişilere ait konum bilgilerini mevzuat çerçevesinde paylaşacak. Ayrıca mobil ve yedek haberleşme altyapısının hızlı şekilde kurulmasını sağlayacak.

TRT ve Anadolu Ajansı (AA) ise Afet İletişim Grubu ile koordinasyon içinde kamuoyunun düzenli bilgilendirilmesi, teknik ve personel desteği sağlanması ile ulusal ve uluslararası bağış süreçlerine iletişim desteği sunacak. Tüm medya kuruluşları da afet ve acil durumlarda vatandaşların doğru bilgilendirilmesi konusunda sorumluluk taşıyacak.

Afet ve acil durum hallerinde, asker ve hâkim sınıfı dışında kalan 18-65 yaş arası erkek vatandaşlar, vali ve kaymakamlarca verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü olacak. Bu kişiler görev süresince izinli sayılacak ve özlük hakları korunacak.

Yeni yönetmelikle birlikte, 23 Şubat 2022 tarihli Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı. TAMP’ta gerekli değişikliklerin 6 ay içinde yapılması öngörülürken, yeni plan yürürlüğe girene kadar mevcut planların uygulanmasına devam edilecek.

Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezleri Yönetmeliği de yürürlükte

Resmi Gazete’de ayrıca Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezleri Yönetmeliği de yayımlandı. Düzenleme ile yurt içi ve yurt dışındaki afet ve acil durumlara yönelik müdahale ve hazırlık çalışmalarında AFAD, bakanlıklar, valilikler, yerel yönetimler, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları arasındaki koordinasyonun çerçevesi çizildi.

AFAD Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezi, afetlere ulusal ve uluslararası düzeyde müdahaleyi koordine edecek ve 24 saat esasına göre faaliyet gösterecek. Nüfusu 50 binin üzerindeki ilçeler ile risk durumuna göre belirlenecek ilçelerde, kaymakam başkanlığında ilçe afet ve acil durum yönetim merkezleri kurulacak.

Basın açıklamaları TAMP kapsamında Afet İletişim Grubu tarafından yapılacak, il ve ilçe yönetim merkezleri AFAD tarafından denetlenecek. Harcamalar ise ilgili kurumların kendi bütçeleri ile valilik özel hesaplarından karşılanacak.

Bu düzenlemeyle, 31 Ocak 2011 tarihli Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezleri Yönetmeliği de yürürlükten kaldırılmış oldu.